2024 жылғы 6 қазандағы жалпыұлттық референдумның қорытындысы бойынша Қазақстан атом электр станциясын салу туралы шешім қабылдады. Алаң ретінде Алматы облысындағы Үлкен ауылының ауданы таңдалды. Мұндай ауқымдағы жобалар энергетика шеңберінен әлдеқайда асып түседі: олар алдағы жылдарға құрылыс жұмыстарына сұраныс қалыптастырады және мердігерлердің сапасына, құжаттамасына және тәртібіне қойылатын талаптардың жаңа деңгейін белгілейді.
Білген жөн Мерзімдерді, бас мердігерді, реактор технологиясын және жұмыс көлемдерін бейінді мемлекеттік органдар айқындайды және ресми түрде өздері жариялайды. Бұл мақалада біз нақты сандарды болжамаймыз, ірі энергожобалардың құрылыс саласына жалпы қалай әсер ететінін талдаймыз — бұл АЭС, ЖЭО, ірі ЖЭК-станциялар және желілік инфрақұрылым үшін де дұрыс.
Станцияның өзінен басқа қандай жұмыстар қажет
Ядролық арал мен машина залын халықаралық тәжірибесі бар тар мамандандырылған ұйымдар салады. Бірақ негізгі нысанның айналасында әрдайым ұлттық мердігерлер сұранысқа ие болатын жалпы мақсаттағы жұмыстардың үлкен пулы пайда болады:
- инженерлік ізденістер және аумақты дайындау;
- жолдар, теміржол кірме жолдары, көпірлер;
- персоналға арналған вахталық және тұрғын кенттер;
- қоймалар, өндірістік базалар, бетон тораптары;
- электр беру желілері және қосалқы станциялар;
- әлеуметтік инфрақұрылым нысандары: мектептер, емханалар, спорт нысандары;
- елді мекендердің инженерлік желілері — сумен жабдықтау, кәріз, жылумен жабдықтау.
Ірі жоба уақыт бойынша қалай өрбиді
Кез келген ірі энергонысанның логикасы ұқсас: құрылыс жұмыстары толқын-толқынымен жүреді және әр толқында әртүрлі құзыреттер сұранысқа ие болады.
- Ізденістер және жобалау Инженерлік-геологиялық, геодезиялық, экологиялық ізденістер, жобалық құжаттаманы әзірлеу және оның сараптамасы. Жобалаушыларға, ізденушілерге, зертханаларға сұраныс.
- Дайындық кезеңі Уақытша жолдар, қойма алаңдары, құрылысты энергиямен жабдықтау, вахталық кенттер, бетон және арматура тораптары. Мұнда жалпы құрылыс бейініндегі бас мердігерлер мен арнайы техника паркі қажет.
- Негізгі құрылыс Бас корпустарды бейінді ұйымдар тұрғызады, ал айналасында — қосалқы ғимараттар, желілер, жолдар, әкімшілік және тұрмыстық корпустар.
- Ілеспе инфрақұрылым Персоналға арналған тұрғын үй, әлеуметтік нысандар, жақын елді мекендердегі желілерді реконструкциялау.
- Іске қосу және пайдалану Ғимараттар мен желілерге қызмет көрсету, жөндеу, жаңғырту — пайдалану және жөндеу қызметтеріне ұзақ мерзімді сұраныс.
Мердігерлерге қойылатын талаптар
Энергетика нысандарында құжаттамаға, сапаны бақылауға және еңбекті қорғауға қатаң талаптар қолданылады. Жүйемен жұмыс істей алатын компаниялар бағаланады: материалдарды кіріс бақылау, атқарушылық құжаттама, зертханалық сынақтар, техникалық қадағалау.
| Талап | Бұл іс жүзінде нені білдіреді |
|---|---|
| Материалдардың қадағаланымдылығы | Әр партияға сертификаттар мен паспорттар, кіріс бақылау, есепке алу журналдары |
| Атқарушылық құжаттама | Жасырын жұмыстардың актілері, атқарушылық сызбалар, геодезиялық түсірілім — «кейін» емес, орындалған сәтте |
| Зертханалық бақылау | Бетонды, дәнекерлеу қосылыстарын, тығыздалған топырақты сынау |
| Еңбекті қорғау | Персоналдың рұқсаттары, рұқсат-наряды, нұсқаулықтар, алаңдағы бақылау |
| Мерзімдерді басқару | Егжей-тегжейлі кесте, апта сайынғы есептілік, басқа мердігерлермен үйлестіру |
| Лицензиялар мен рұқсаттар | Тиісті жұмыс түрлеріне қолданыстағы рұқсат беру құжаттары |
Назар аударыңыз Мердігерлердің ірі жобалардан шығып қалуының әдеттегі себептері:
- атқарушылық құжаттама кешігіп жүргізіледі және жұмыстар қабылданбайды;
- өз техникасы мен зертханасы жоқ — жалға берушілерге тәуелділік мерзімдерді бұзады;
- құжаттарының толық жиынтығы жоқ, нысанда қолдануға болмайтын материалдар;
- вахталық жұмыс режиміне персонал резерві жеткіліксіз.
Бұл тұтастай сала үшін нені білдіреді
Мүмкіндіктер
- жалпы құрылыс және инфрақұрылымдық жұмыстарға ұзақ мерзімді сұраныс;
- құзыреттердің өсуі: ірі жобалардың сапа мәдениеті әдеттегі құрылысқа ауысады;
- материалдар мен конструкцияларды жергілікті өндіруді дамыту;
- арнайы техникаға, логистикаға, вахталық тұрғын үйге сұраныс.
Тәуекелдер
- білікті мамандар үшін бәсеке және олардың құнының өсуі;
- өңірде материалдар мен техникаға сұраныстың артуы;
- құжаттама мен сапаны бақылау бойынша жоғары кіру шегі;
- ірі келісімшарттардағы төлемнің ұзақ циклі.
Өңірдегі жеке және коммерциялық тапсырыс берушілер үшін де мұны ескерген маңызды: жақын жерде ауқымды құрылыс жүргенде мердігерлер мен арнайы техниканың жүктемесі өседі, сондықтан өз жобаларыңызды алдын ала жоспарлап, мерзімі мен құнын шартта бекіткен дұрыс.
Пайдаға асатын тәжірибе
Вахталық кенттер, өндірістік базалар және жолдар салу — компания көп жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан бағыттар. Мұндай құзыреттер елдің кез келген ірі инфрақұрылымдық жобаларында сұранысқа ие.
- өнеркәсіптік құрылыс — қоймалар, өндірістік базалар, қосалқы корпустар;
- өнеркәсіптік жобалау және сараптаманы сүйемелдеу;
- техникалық қадағалау және атқарушылық құжаттаманы бақылау;
- дайындық кезеңіне арналған меншікті парк және арнайы техниканы жалға беру;
- азаматтық құрылыс — тұрғын үй және әлеуметтік нысандар.
Ірі энергожобаларды жүйемен жұмыс істейтін мердігерлер ұтады: құжаттар, бақылау және мерзімдер «кез келген бағамен» жылдамдықтан маңыздырақ.
Іске асырылған нысандардың мысалдары — жобалар бөлімінде, компания туралы ақпарат — біз туралы бетінде.
Өнеркәсіптік немесе инфрақұрылымдық нысанды жоспарлап отырсыз ба? Міндетті талқылаймыз, өңірдегі нарық жүктемесін ескере отырып смета мен жұмыс кестесін дайындаймыз.
Өтінім қалдыру
